Alles over conditiebewaking
Wat conditiebewaking is, hoe het zich verhoudt tot voorspellend onderhoud, wat we precies meten en antwoord op de meestgestelde vragen.
updateLaatst bijgewerkt: 1 juli 2026
Conditiebewaking is het continu meten van de toestand van roterende apparatuur zoals pompen, motoren, blowers en compressoren met sensoren. Trillingen, temperatuur en andere parameters worden geanalyseerd om problemen zoals onbalans, uitlijning, lagerschade of cavitatie te herkennen vóórdat ze tot stilstand leiden. De methode is vastgelegd in de norm ISO 20816.
Voorspellend onderhoud, ook wel predictive maintenance, is onderhoud op basis van de werkelijke conditie van een machine in plaats van vaste intervallen. Sensoren meten continu trillingen en temperatuur; analyse van die data voorspelt wanneer een storing ontstaat, zodat u precies op tijd ingrijpt. Conditiebewaking is de techniek die voorspellend onderhoud mogelijk maakt.
Vier manieren om onderhoud te plannen
Er zijn vier manieren om onderhoud te plannen. Correctief wacht op de storing, preventief volgt een vaste kalender, conditieafhankelijk reageert op een afwijkende meetwaarde en voorspellend grijpt in op het verloop van de meetdata. Conditiebewaking levert de metingen waarop die laatste twee draaien.
| Soort onderhoud | Wanneer ingrijpen | Waarop gebaseerd | Kosten ongeplande stilstand | Inzicht in slijtage |
|---|---|---|---|---|
| Correctief (reactief) | Na de storing | Niets; u wacht af | Hoog | Geen |
| Preventief | Op een vast interval | Draaiuren of kalender | Middel | Beperkt |
| Conditieafhankelijk | Bij een afwijkende meetwaarde | De actuele meting | Middel | Momentopname |
| Voorspellend (predictief) | Voordat de storing ontstaat | Het verloop van de meetdata | Laag | Continu |
U gebruikt de machine tot hij stilvalt. Geen kosten vooraf, maar de stilstand komt onaangekondigd, vaak op het slechtste moment, met gevolgschade en spoedreparaties.
U vervangt onderdelen op een vast interval, ongeacht hun werkelijke staat. Voorspelbaar, maar u vervangt soms te vroeg of net te laat.
U grijpt in zodra een meetwaarde buiten de norm komt. Beter dan een kalender, maar u reageert op een grens die al gepasseerd is.
U kijkt naar het verloop en ziet de storing aankomen. Ingrijpen precies wanneer het nodig is, niet eerder, niet later. Daar stuurt Ronds op.
Wat meten we precies?
Trillingen vertellen het meeste over de gezondheid van een machine. Onze draadloze en bedrade trillingssensoren meten twee vibratie-grootheden plus temperatuur, elk gevoelig voor een ander type beginnende fout.
Trilling-versnelling
Gevoelig voor hoge-frequentie-fouten: beginnende lager- en tandwielschade, lang voordat ze hoorbaar zijn.
Trilling-snelheid
De maat voor de algehele machinetoestand, in mm/s, beoordeeld volgens de grenswaarden van ISO 20816. Ook gevoelig voor lage-frequentie-fouten zoals onbalans, uitlijning en losse fundaties.
Temperatuur
Bevestigt wrijving en smeringsproblemen en bewaakt de conditie van lagers en motoren.
De vibratie-beoordeling volgt de internationale norm ISO 20816 voor het meten en beoordelen van trillingen van roterende machines.
Welke storingen herkent trillingsanalyse?
Elke beginnende fout heeft een eigen trillingspatroon. Door dat patroon te lezen ziet een specialist niet alleen dat er iets mis is, maar ook wat en hoe ernstig, vaak weken tot maanden voor de uiteindelijke uitval.
Onbalans
Een zware of ongelijk verdeelde plek op de rotor. Geeft een sterke trilling op de draaifrequentie en versnelt de slijtage van lagers en afdichtingen.
Uitlijnfouten
As en aandrijving staan niet zuiver in lijn. Herkenbaar aan trillingen op twee keer het toerental, vaak juist in de axiale richting.
Lagerschade
Beginnende putjes en slijtage in de loopbaan verraden zich als hoogfrequente pieken, lang voordat het lager hoorbaar of voelbaar wordt.
Losheid en speling
Losse bouten, versleten passingen of een zwakke fundatie. Zichtbaar als een reeks harmonischen in het trillingsspectrum.
Cavitatie bij pompen
Bij te lage zuigdruk imploderen dampbellen tegen de waaier. Dat geeft een ruisachtig, breedbandig signaal en tast op den duur het materiaal aan.
Tandwielschade
Beschadigde of versleten tanden in een tandwielkast. Veroorzaken pieken op de tandingrijpfrequentie en de zijbanden daaromheen.